Nieuw circulair gemeentehuis brengt Krimpenerwaard onder één dak

Krimpenerwaard – Met een grote houten sleutel, een symbolisch slot en een knal vol confetti is donderdagmiddag 17 september het nieuwe gemeentehuis van Krimpenerwaard officieel geopend. Commissaris van de Koning in Zuid-Holland Wouter Kolff en burgemeester Hans Beenakker verrichtten samen de openingshandeling. Daarmee werd een bouwproject afgesloten dat de gemeentelijke organisatie niet alleen een nieuw onderkomen geeft, maar ook een einde maakt aan de jarenlange verspreiding over verschillende locaties.

Het nieuwe gemeentehuis in Bergambacht geldt volgens de gemeente als het meest circulaire gemeentehuis van Nederland. Het gebouw is volledig energieneutraal, CO2-neutraal en aardgasvrij. Er is onder meer gebruikgemaakt van een houten draagconstructie, circulaire bakstenen, biobased materialen en hergebruikte materialen.

Elf kernen komen samen tijdens openingshandeling

Voorafgaand aan de officiële opening stonden drie cirkels centraal: die van materialen, samenwerking en de toekomst. Vervolgens plaatsten elf vertegenwoordigers van de elf kernen van Krimpenerwaard ieder een puzzelstuk in een cirkelvormig frame. Samen vormden de delen de kleuren van land, water en lucht en ontstond uiteindelijk een groot slot.

Beenakker en Kolff kregen vervolgens de taak een grote houten sleutel in het slot te steken en om te draaien. Een knal en een wolk van confetti markeerden het officiële moment waarop het gemeentehuis voor geopend werd verklaard.

Onder de genodigden waren vrijwel alle oud-burgemeesters van Krimpenerwaard aanwezig. Ook burgemeesters uit omliggende gemeenten waren naar Bergambacht gekomen, waaronder bestuurders uit de aangrenzende provincie Utrecht.

Vier gemeentelijke locaties worden één

Na de openingshandeling konden de aanwezigen het nieuwe gebouw bekijken. Regio Online sprak daarbij afzonderlijk met wethouder Financiën en Vastgoed Leo Barth (SGP) en burgemeester Hans Beenakker.

De keuze voor één centraal gemeentehuis betekende een ingrijpende verandering. De gemeentelijke organisatie werkte jarenlang vanuit verschillende locaties in onder meer Bergambacht, Stolwijk, Lekkerkerk en Schoonhoven.

Volgens Barth is bij de besluitvorming ook gekeken naar het alternatief: het geschikt maken en renoveren van de bestaande gebouwen. Dat bleek volgens hem duurder dan nieuwbouw.

“We hebben ook uitgerekend: als je vier gebouwen gaat renoveren en geschikt gaat maken voor alle medewerkers, dat dat duurder is dan één nieuw gebouw”, aldus Barth. Volgens hem kan bovendien efficiënter worden gewerkt doordat voorzieningen en ondersteunende diensten niet langer over verschillende locaties verdeeld zijn.

Dat argument werd eerder ook door de gemeente gebruikt bij de besluitvorming. De gemeente ging daarbij uit van een jaarlijkse besparing van ten minste 250.000 euro ten opzichte van het gebruik en de verbouwing van de vier bestaande kantoren.

Barth verwacht dat die besparing ook daadwerkelijk haalbaar is. “Met de kennis van nu – dus we zetten nu cijfers naast elkaar – zien we eigenlijk ook dat die 2,5 ton haalbaar is om te gaan besparen.” Lagere energiekosten en het efficiënter organiseren van ondersteunende diensten spelen daarbij volgens hem een belangrijke rol.

Bouwkosten stegen door internationale ontwikkelingen

De voorbereidingen voor het gemeentehuis begonnen jaren geleden. De gemeenteraad stelde in december 2021 krediet beschikbaar voor het voorlopig ontwerp. In maart 2023 volgde een positief besluit over het voorlopig ontwerp en het realisatiebudget. De daadwerkelijke bouw begon op 14 november 2024.

In de tussentijd kreeg het project te maken met sterk stijgende prijzen. Barth wijst onder meer op de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de stijgende prijzen van bouwmaterialen en grondstoffen. Ook de houtprijzen liepen rond de aanbesteding met 15% sterk op.

De gemeenteraad stelde daarom aanvullend krediet beschikbaar. Volgens Barth bleef het project vervolgens binnen het aangepaste bouwbudget. De uiteindelijke kosten liggen volgens hem in een bandbreedte van ongeveer 30 tot 35 miljoen euro. Daarbij zijn nog niet alle werkzaamheden rondom het gebouw afgerond.

Inwoners leverden hout in voor nieuw gemeentehuis

Circulariteit is op verschillende manieren zichtbaar in het gebouw. Niet alleen bouwmaterialen kregen een tweede leven. Ook meubilair uit de voormalige gemeentelijke locaties is opnieuw gebruikt en inwoners leverden hout in dat in het nieuwe gemeentehuis werd verwerkt.

Volgens burgemeester Beenakker is dat ingezamelde hout onder meer terug te vinden in trappen en balies. “Dus je oma’s kastje ligt ergens verscholen tussen een balie”, grapte hij tijdens het gesprek met Regio Online.

Barth benadrukt dat de inzamelingsactie niet primair bedoeld was om geld te besparen. Het ging volgens hem vooral om circulariteit, hergebruik en het betrekken van inwoners bij het project.

Beenakker: werken op vier locaties was ‘echt waardeloos’

Voor burgemeester Beenakker zit een belangrijk voordeel van het nieuwe gemeentehuis in iets heel praktisch: bestuurders en medewerkers zitten eindelijk bij elkaar.

“Dat is fantastisch, want op vier locaties werken, dat vond ik echt waardeloos”, zegt Beenakker. De afstanden binnen de uitgestrekte gemeente zijn aanzienlijk. Een rit van de ene naar de andere locatie kostte volgens hem al snel twintig minuten.

Nu komen medewerkers elkaar volgens de burgemeester vanzelf tegen. “Onze medewerkers komen elkaar spontaan tegen bij de koffieautomaten. Ook mede daardoor zijn de lijntjes veel korter geworden.” Ook wethouders en burgemeester werken voortaan vanuit dezelfde locatie.

Dat effect merkt ook Barth. Medewerkers hoeven volgens hem niet langer via Teams met collega’s op een andere locatie te overleggen of daarvoor naar een ander gemeentekantoor te reizen.

Centrale locatie moet ook inwoners voordeel opleveren

De centralisatie moet niet alleen voor de gemeentelijke organisatie voordelen hebben. Beenakker verwacht dat ook inwoners, verenigingen en ondernemers profiteren doordat verschillende afdelingen vanuit hetzelfde gebouw werken.

Wie met een initiatief bij de gemeente aanklopt waarbij meerdere afdelingen betrokken zijn, hoeft volgens hem niet meer te wachten omdat een betrokken medewerker op een andere locatie zit. “Dan zijn daar ook vaak verschillende afdelingen bij betrokken in het gemeentehuis en die zitten nu bij elkaar.”

Het gebouw is bovendien nadrukkelijk bedoeld als ontmoetingsplek. Er is onder meer een werkcafé en inwoners kunnen er naast een gewoon bezoek, ook aan de gemeentelijke balies terecht.

Oude locaties bieden ruimte voor woningbouw

De verhuizing heeft tegelijkertijd gevolgen voor de voormalige gemeentelijke locaties. Volgens Barth ontstaan daar mogelijkheden voor nieuwe functies, waarbij vooral naar woningbouw wordt gekeken. Over de vier locaties samen verwacht hij dat ongeveer honderd woningen mogelijk kunnen zijn. Daarbij wordt onder meer gedacht aan woningen voor jongeren en senioren en aan sociale huur, waarbij per kern wordt bekeken waaraan behoefte bestaat.

Een bijzondere positie heeft het historische stadhuis van Schoonhoven. Barth geeft aan dat de gemeente het monumentale gebouw naar verwachting in eigendom wil houden. Voor het gebouw wordt gezocht naar een nieuwe invulling, waarbij de historische betekenis behouden moet blijven.

Van gemeentekantoor naar huis van de gemeente

Het nieuwe gemeentehuis bestaat uit verschillende bouwdelen die door een centrale entree en een langgerekt atrium met elkaar verbonden zijn. Binnen de organisatie kregen de bouwdelen namen die verwijzen naar de rivieren die het gebied kenmerken: Vlist, IJssel en Lek.

Voor Beenakker is het project inmiddels meer dan alleen een nieuw kantoor. Hij merkt dat ook andere gemeenten en betrokkenen belangstelling hebben voor de manier waarop in Krimpenerwaard is gebouwd. Architecten krijgen volgens hem verzoeken om het gebouw als voorbeeldproject te bezoeken.

Vooral de combinatie van duurzaamheid en praktisch gebruik moet volgens hem blijven hangen. “Dat je eigenlijk ook in deze tijd gewoon een heel mooi, praktisch duurzaam gebouw kunt neerzetten.”

Of het nieuwe gemeentehuis uiteindelijk werkelijk aan alle verwachtingen voldoet, zal het dagelijkse gebruik de komende jaren moeten uitwijzen. Beenakker heeft daar weinig twijfel over. Op de vraag wanneer hij het project geslaagd zou noemen, hoefde hij niet lang na te denken. “Ik zou bijna zeggen: ik vind het nu eigenlijk al een succes.”

Opening voor inwoners

Zaterdag 19 september krijgen inwoners, ondernemers en andere belangstellenden zelf de gelegenheid het gebouw te bekijken. Het gemeentehuis aan de Provincialeweg 5a in Bergambacht houdt dan van 10.00 tot 14.00 uur open huis.