De verhuiswagens rijden al jaren dezelfde richting op: weg uit de Randstad, richting rustiger delen van Nederland. Wat ooit een zachte trend was, is inmiddels een structurele verschuiving geworden. Noordoost Nederland – Friesland, Drenthe, Overijssel en Flevoland – zien jaarlijks duizenden nieuwe bewoners. Mensen die hun toekomst niet langer in de stedelijke drukte zoeken, maar in ruimte, natuur en betaalbaarheid.
Een trend die niet meer weggaat
Sinds halverwege de jaren 2010 verhuizen structureel meer mensen uit de Randstad dan ernaartoe. In 2017 sloeg het saldo definitief om, en sindsdien is het elk jaar negatief gebleven. Tijdens de coronajaren schoof de trend nog harder door: mensen ontdekten de waarde van thuis, tuin, ruimte en stilte. In 2021 bereikte het vertrek uit de Randstad een recordhoogte met zo’n 75.000 verhuizingen naar andere delen van het land.
Hoewel de aantallen inmiddels iets zijn afgezwakt, blijft de richting identiek. De nieuwe standaard is dat de Randstad jongeren aantrekt, maar gezinnen verliest. De gevolgen daarvan zie je terug in dorpen en kleine steden door heel Noordoost Nederland.
Feiten en cijfers die de beweging onderbouwen
Jaarlijks vertrekken zo’n 65.000 tot 75.000 mensen uit de Randstad, terwijl er ongeveer 50.000 tot 55.000 de andere kant op trekken. Vooral de noordelijke en oostelijke provincies boeken hierdoor een positief verhuisoverschot. Drenthe en Friesland vallen het meest op, maar ook Flevoland en delen van Overijssel groeien zichtbaar door binnenlandse verhuizingen. (bron: CBS nieuws)
Ondertussen groeien de Randstadprovincies zelf nog steeds – maar vooral door internationale migratie en geboortes. Het binnenlandse vertrek wordt daarmee deels gecompenseerd, maar verandert wel de demografische structuur van steden: jonger aan de onderkant, internationaler in het midden, en minder gezinnen ertussenin.
Waarom verhuizen mensen? Van noodzaak tot droom
Er zijn 5 redenen achter deze trek.
1. De huizenmarkt dwingt tot keuzes
De Randstad is te duur. Voor veel gezinnen is een grotere woning simpelweg onbetaalbaar geworden, terwijl dezelfde overwaarde buiten de Randstad ruimte biedt voor een vrijstaand huis of royale twee-onder-één-kap. Financieel is de stap vaak logischer dan blijven. We zien dan ook veel mensen die uit de Randstad trekken een mooie vrijstaande woning kopen.
2. Ruimte, rust en natuur
Veel mensen verlangen naar overzicht en stilte. Vooral ouders zien het voordeel van een omgeving waar kinderen veilig kunnen buiten spelen en waar natuur onderdeel is van het dagelijks leven. Er is buiten de randstad over het algemeen minder verkeer, meer ruimte om buiten te spelen en de natuur is dichterbij.
3. Thuiswerken maakt afstand minder belangrijk
Hybride werken is een blijvertje. Wie nog maar één of twee keer per week naar kantoor moet, kiest gemakkelijker voor een woning verder van de Randstad. De reistijd en afstand stijgt maar daar staat meer ruimte en woonkwaliteit tegenover.
4. Levensfase en kinderen
De dertiger die ooit voor studie naar Amsterdam trok, kijkt rond zijn 30e–40e heel anders naar wonen. Een goede school dichtbij, algemene gevoel van veiligheid en verkeersveiligheid zijn belangrijk. Dit gaat ook samen met de ruimte voor de kinderen om te kunnen spelen. De ruimte om te leven krijgt prioriteit.
5. Kwaliteit van leven
Buiten zijn, gezondere lucht en wandelen dragen bij aan de gezondheid en zorgen voor minder stress. Buiten de randstad is er gezondere lucht en minder drukte. Voor een groeiende groep Nederlanders weegt dat zwaarder dan de voordelen van de grote stad.
Wie verlaten de Randstad?
Uit de statistieken komt één profiel telkens terug: dertigers en veertigers met (jonge) kinderen. Zij vormen de grootste groep die de Randstad verruilt voor de regio. Ook veertigers, vijftigers en jongere senioren volgen deze beweging – vaak omdat zij een rustiger woonomgeving zoeken, of terug willen naar hun geboorteprovincie.
De toestroom naar de Randstad werkt precies andersom: jongeren van 18–25 jaar komen juist wél naar de grote steden voor studie en hun eerste stappen op de arbeidsmarkt.
Het resultaat is een duidelijke wisselwerking: jongeren erin, gezinnen eruit. Voor kleine steden en dorpen in Noordoost Nederland betekent dit nieuwe energie, nieuwe leerlingen voor scholen en een hernieuwde vraag naar woningen en voorzieningen.
Waar vestigen de Randstad-vertrekkers zich?
Niet elke regio is even populair, maar de patronen zijn duidelijk:
- Net buiten de Randstad – Flevoland, de Veluwe, Rivierengebied
- Dieper de provincie in – Drenthe, Zuid-Friesland, de Achterhoek, Twente
- Middelgrote steden – Zwolle, Assen, Leeuwarden, Deventer
- Dorpskernen en buitengebieden – waar kavels en vrijstaande woningen nog beschikbaar zijn
In deze gebieden ligt het wooncomfort hoger, de ruimte groter en de drukte lager. Daarbji is ook te zien dat men voor hetzelfde geld in deze gebieden een mooi huis kan bouwen voor hetzelfde budget. Dat maakt deze regio’s aantrekkelijk voor wie de stad wil verlaten maar niet volledig “afgesneden” wil wonen.
Waarom Noordoost Nederland populair blijft
De aantrekkingskracht van noordelijke en oostelijke provincies zit in een combinatie van:
- relatief betaalbare woningprijzen
- vrijstaand wonen dat in de Randstad onhaalbaar is
- veel natuur en water
- gemoedelijke dorpen met sociale samenhang
- middelgrote steden binnen handbereik
- steeds betere bereikbaarheid via A6, A7, A28, A32 en spoorverbindingen
De regio biedt niet alleen ruimte en natuur, maar ook moderne, duurzame nieuwbouwwijken waar vrijstaand wonen betaalbaar blijft. Lokale bouwbedrijven spelen daar actief op in. Dit zien wij veel in de provincies Friesland, Overijssel en Flevoland, waar prachtige energieneutrale woningen, moderne villa’s en schuurwoningen gerealiseerd worden voor gezinnen die bewust de drukte van de Randstad achterlaten. Dankzij zulke regionale bouwers kunnen nieuwkomers hun woonwensen daadwerkelijk vormgeven in een omgeving waar ruimte geen luxe is, maar onderdeel van het dagelijks leven
Meer dan een trend: een nieuwe wooncultuur
De verhuizing uit de Randstad is geen tijdelijk fenomeen. De spanning op de stedelijke woningmarkt blijft, thuiswerken verandert blijvend hoe mensen woonkeuzes maken, en de waardering voor rust en ruimte blijft stijgen.
Voor Noordoost Nederland biedt dit kansen: dorpen blijven leefbaar, scholen kunnen openblijven, voorzieningen krijgen een bredere basis. Tegelijk vraagt het om zorgvuldig ruimtelijk beleid, zodat groei niet ten koste gaat van landschap en lokale identiteit.
Voor veel verhuizers draait het uiteindelijk om één simpele vraag: Waar wil ik leven? Tussen flats en trams, of tussen meren, bosranden en weilanden?
Wie vandaag door Noordoost Nederland rijdt, ziet dat de keuze al massaal gemaakt wordt: nieuwe speelpleinen, volgeboekte nieuwbouwwijken, gezinnen op de fiets door dorpen die ooit “krimpregio’s” heetten. De Randstad raakt deze mensen niet kwijt – ze verspreiden zich gewoon. En ergens in die rustige noordelijke en oostelijke landschappen vinden ze precies wat ze zochten: ruimte, lucht en een plek om te blijven.
.