Den Haag – Minister Rijkaart van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft een nadere verkenning aangekondigd naar de verbetering van monitoring van medebewindstaken. In een reactie op adviezen van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) laat het kabinet weten dat er meer zicht moet komen op de uitvoering van rijkstaken door medeoverheden. De minister stelt dat gemeenten en provincies weliswaar dicht bij de inwoners staan, maar dat het systeem momenteel hapert door een scheve verhouding tussen de gevraagde taken en de beschikbare middelen.
Disbalans door gebrekkige monitoring
De ROB stelt in diverse rapporten uit 2025 dat er een duidelijke disbalans is ontstaan. Volgens de raad leidt het gebrek aan goede monitoring ertoe dat zowel het Rijk als de medeoverheden onvoldoende kunnen sturen op een doeltreffende uitvoering van wetstaken. De frictie die hierdoor ontstaat, belemmert de slagkracht van lokale overheden. De aanbeveling is dan ook om een volledig overzicht van alle taken te creëren, zodat er structureel evenwicht komt tussen de politieke ambities en de financiële bekostiging ervan.
Gesprek over middelen en uitvoeringskracht
Het kabinet benadrukt in een brief aan de Tweede Kamer dat zij de decentrale beleidsvrijheid wil bewaken. Om dit te bereiken, zal de komende maanden met koepelorganisaties worden verkend hoe een scherpere monitoring kan bijdragen aan het herstellen van de balans. Hierbij wordt gekeken naar bestaande onderzoeken op specifieke beleidsterreinen en naar de inzet van de nieuwe Bijzondere Fondsuitkering (BFU). Het doel van deze verbeterde monitoring is om feitelijk vast te stellen wat medeoverheden nodig hebben om hun werk goed te kunnen blijven doen.
Toekomst van medebewindstaken
Door de monitoring te intensiveren, hoopt minister Rijkaart de samenwerking tussen het Rijk en de regio te versterken. Het in kaart brengen van risico’s en uitvoeringskracht moet voorkomen dat gemeenten overbelast raken door gedetailleerde sturing vanuit Den Haag. De resultaten van de verkenning naar deze nieuwe vorm van monitoring zullen bepalend zijn voor de toekomstige financiering en taakverdeling tussen de verschillende overheidslagen in Nederland.