mogelijke oplossingen om democratie, rechtsstaat en parlement te versterken

Binnenland – Hoe versterken we de democratie, de rechtsstaat en het werk van het parlement? In een tussenstand schetst de staatscommissie parlementair stelsel mogelijke oplossingen voor problemen die de commissie eerder in een probleemverkenning signaleerde. 

Deze schets is een tussenstand, nog geen eindrapport. Veel mogelijke oplossingen zal de staatscommissie nog uitwerken of afwegen in een eindrapport. Dat volgt eind dit jaar.

Balans in democratische rechtsstaat

Uitgangspunt voor de staatscommissie is de representatieve democratie. Het parlement vertegenwoordigt zo goed mogelijk de hele Nederlandse bevolking. Maar niet iedereen is of voelt zich genoeg vertegenwoordigd, er zijn verbeteringen mogelijk. Vormen van directe democratie via een referendum of andere instrumenten voor directe zeggenschap kunnen soms een aanvulling zijn.
Tegelijkertijd is Nederland een rechtsstaat. Iedereen heeft belangrijke vrijheidsrechten, vastgelegd in de Grondwet, beschermd door de rechtspraak en andere onafhankelijke autoriteiten.
Beide pijlers van de democratische rechtsstaat moeten in balans zijn en blijven. Het functioneren van het parlement moet daarbij aansluiten.

Mogelijke verbeteringen

Voor het versterken van de democratie, de rechtsstaat en het werk van het parlement heeft de staatscommissie een aantal mogelijkheden op een rij gezet. Hieronder de punten die het meest in het oog springen.

De democratie versterken

  • Een bindend correctief referendum als uiterste middel zou de representatieve democratie kunnen versterken. Zonder opkomstdrempel, maar bijvoorbeeld met een ‘uitkomstdrempel’ die bepaalt welke uitkomst de doorslag geeft. Dit naast andere instrumenten voor meer directe invloed van de bevolking op de politieke besluitvorming vooraf.
  • Het kiesstelsel kan meer op personen dan op partijen en meer op kandidaten in alle regio’s ingericht worden.
  • De opkomst bij verkiezingen kan omhoog door ‘early voting‘ (stemmen vóór de verkiezingsdag), door meer stembussen bij bijvoorbeeld mbo-instellingen en door stemmen uit het buitenland gemakkelijker te maken.
  • Een direct-gekozen formateur kan kiezers meer invloed op de kabinetsformatie geven. Kiezers stemmen dan op een partij, maar ook op een formateur.

De rechtsstaat versterken

  • Een Constitutioneel Hof dat wetten mag toetsen aan een deel van de Grondwet, met name de klassieke grondrechten. Dit zou voorkomen dat ‘gewone’ rechters in politiek vaarwater terecht komen. Daarnaast meer aandacht voor de Grondwet vooraf, bij het ontwerpen van wetten.
  • Regels en openheid over digitale politieke campagnes (met toezicht) kan manipulatie van kiezers voorkomen.
  • Een maximum aan giften voor politieke partijen uit binnen- en buitenland kan ongewenste afhankelijkheid voorkomen.
  • Geschiedenis en staatsinrichting als verplicht vak in het hele voortgezet onderwijs, een nationale dag van de democratische rechtsstaat.

Het parlement versterken

  • Een regeling bij conflicten tussen Tweede en Eerste Kamer, als in de Eerste Kamer geen meerderheid is voor een wet die in de Tweede Kamer is aangenomen. Dat zou kunnen door te regelen dat de Eerste Kamer een voorstel terug kan sturen naar de Tweede Kamer of door het voorstel te behandelen in een gezamenlijke commissie van beide Kamers. Herzieningen van de Grondwet zouden (in tweede lezing) in een verenigde vergadering van Eerste en Tweede Kamer samen behandeld kunnen worden.
  • Regels voor situaties waarin de nationale politiek niet alles voor het zeggen heeft: bij voorgenomen beleid van de Europese Unie, bij decentralisatie van bevoegdheden naar provincies of gemeenten, en bij verzelfstandigingen en privatiseringen.
  • Betere inhoudelijke ondersteuning van het parlement (meer gebruik van kennis van buiten, betere communicatie over het werk van het parlement als geheel)

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Nieuws uit deze regio

LSVb en FNV Young & United: Forse daling aantal masterstudenten is zorgwekkend

De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) en FNV Young & United maken zich grote zorgen over de forse daling van het aantal studenten dat een masteropleiding...

150 miljoen euro extra voor onderzoek- en innovatiesteun schoner en slimmer vervoer

Het kabinet stelt 150 miljoen euro beschikbaar binnen een sectorspecifieke regeling om onderzoek naar schonere en slimmere mobiliteit te stimuleren. De regeling is vanaf...

Verse maaltijdservice steeds normaler geworden voor werkende consumenten

Wie kent niet 'Tafeltje dekje'? De maaltijdservice die ooit bedacht was voor senioren. Ook toen al om ouderen meer mogelijkheden te bieden om langer...

Zorgt technologie voor een stijging of daling in de sociale interactie?

Dat technologie niet meer weg te denken valt uit het dagelijkse leven, staat als een paal boven water. Echter, stelt zich de vraag of...

Reizen: op de fiets heel Europa door!

De huidige pandemie heeft het ongestoord reizen wel degelijk wereldwijd aan banden gelegd. En ook al zijn we goed op weg om het coronavirus...

Win het boek Back to Nature, over dé hobby van 2021: avontuurlijk wandelen

In Back to Nature nemen Eva Spigt en Nicola Dow je mee op avontuur in de Nederlandse natuur. Waarom? Omdat wandelen in Nederland niet alleen verschrikkelijk...

ILT haalt 56% vuurwerkfonteinen F1-categorie als onveilig van de markt

Onlangs heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) het onderzoek naar fop- en schertsvuurwerk (F1-categorie) afgerond, waarbij in totaal 114 verschillende soorten vuurwerk zijn...

Geweldgebruik opsporingsambtenaren beoordeeld volgens nieuw wettelijk kader

In het Wetboek van Strafrecht komt een apart delict te staan voor opsporingsambtenaren die schuldig zijn aan het schenden van de geweldsinstructie, met lichamelijk...