Leusden – Bij Nationaal Monument Kamp Amersfoort is vanaf 17 januari de tentoonstelling ‘Geen Plaats voor Verraders’ te bezoeken voor publiek. De tentoonstelling belicht de opsluiting van (vermeende) collaborateurs in de chaotische periode direct na de bevrijding van Nederland en toont veertien persoonlijke getuigenissen. Ook komen nabestaanden van collaborateurs aan het woord over de blijvende impact van deze familiegeschiedenis.
‘Geen Plaats voor Verraders’
De tijdelijke tentoonstelling ‘Geen Plaats voor Verraders’ belicht wat zich direct na de bevrijding afspeelde op het terrein van het voormalige Kamp Amersfoort. In deze chaotische periode probeerde de overheid de rechtsorde te herstellen, terwijl in de samenleving een sterke roep om vergelding klonk. Kamp Amersfoort vervulde destijds een dubbelrol: het Rode Kruis ving er repatrianten uit de concentratiekampen op, terwijl er tegelijkertijd (vermeende) collaborateurs werden geïnterneerd.
De titel van deze tentoonstelling komt uit een citaat van Koningin Wilhelmina. Op 10 mei 1941 zegt zij in een radiotoespraak dat het naoorlogse Nederland geen plaats voor verraders zou bieden.
Persoonlijke ervaringen staan centraal
De tentoonstelling brengt het dagelijks leven in het kamp in beeld van het ochtendappel tot mishandeling van gevangenen. Veertien persoonlijke verhalen laten zien dat goed of fout niet zwart-wit is. Enkele nabestaanden vertellen hoe deze naoorlogse geschiedenis tot in het heden doorwerkt.
Directeur Micha Bruinvels verwoordt het als volgt:
“De tentoonstelling maakt duidelijk hoe lastig de rechtsstaat wordt hersteld nadat deze door de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog buiten werking is gesteld, zeker wanneer wraakgevoelens in de samenleving de overhand krijgen. Zo ontstond in de eerste maanden onbedoeld een parallel met het onrecht van de bezettingsjaren.”
Duo-tentoonstelling met Nationaal Monument Oranjehotel
De tentoonstelling maakt deel uit van een duo-presentatie. Over hetzelfde thema opent Nationaal Monument Oranjehotel in Scheveningen op 29 januari 2026 de tentoonstelling In de schaduw van de bevrijding. Gevangenis Scheveningen 1945–1950.
Waarom nu
Tachtig jaar na dato zijn de jaren direct na de bevrijding nog altijd onderbelicht, terwijl nazaten van ‘foute’ Nederlanders tot op de dag van vandaag de gevolgen van deze periode ervaren. De huidige discussie over de volledige openstelling van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) heeft de aandacht voor dit beladen verleden vergroot. Met deze tentoonstellingen leveren de beide nationaal monumenten een wezenlijke bijdrage aan het historische debat over eenperiode die vandaag de dag relevanter is dan ooit.
Over Nationaal Monument Kamp Amersfoort
Het museum vertelt de geschiedenis van deze historische plek. De vaste tentoonstelling gaat over de periode tijdens de Tweede Wereldoorlog. Kamp Amersfoort was het concentratiekamp waar elke Nederlander in terecht kon komen. Circa 47.000 mensen zitten gevangen in Kamp Amersfoort onder een mensonterend regime van honger, mishandeling, dwangarbeid en dreiging van transport en executies. Met de tijdelijke tentoonstelling Geen Plaats voor Verraders behandelt het museum voor het eerst een periode die buiten de Tweede Wereldoorlog valt.
Praktische informatie:
17 januari 2026 – 3 januari 2027
Nationaal Monument Kamp Amersfoort, Loes van Overeemlaan 19, 3832 RZ
Openingstijden: dinsdag t/m zondag 11 – 17 uur. Tijdens schoolvakanties vanaf 10 uur geopend.