Deventer – De meeste fotografen zoeken naar het juiste beeld. Ze letten bij hun fotografie op compositie, licht, onderwerp en het goede moment om de ontspanknop in te drukken. Fotograaf Betty van Engelen kiest bewust voor een andere benadering. Niet vooraf bedenken welke foto ze wil maken, maar kijken naar wat zich aandient. Aanwezig zijn in het moment en het beeld als het ware ontvangen.
Deze manier van werken valt onder de contemplatievefotografie. Daarbij draait fotografie niet in de eerste plaats om techniek of het construeren van het perfecte plaatje. Het gaat om aandachtig kijken en om oog, geest en hart met elkaar in verbinding te brengen. In haar eigen woorden: rusten in het hier en nu en ‘gewoon’ aanwezig zijn met wat er is. Contemplatieve fotografie wordt daarom ook wel ‘meditatie in actie’ genoemd.
De alledaagse schoonheid werkelijk zien
Onder de noemer Fotografie met open hart probeert Betty mensen de alledaagse schoonheid om hen heen opnieuw te laten zien, beleven en vastleggen. Fotografie wordt daarmee niet alleen een manier om een beeld te bewaren. Het proces van kijken en fotograferen kan ook helpen om innerlijk rustiger te worden.
Dat betekent niet dat kennis van een camera of gevoel voor beeld ineens onbelangrijk zijn. Het vertrekpunt is alleen anders. In plaats van voortdurend op zoek te gaan naar een onderwerp dat een mooie foto moet opleveren, begint het bij waarnemen zonder direct een oordeel te vormen.
Dat kan iets heel gewoons zijn: licht dat ergens op valt, een vorm, een kleur, een persoon of een onverwacht detail. Het bijzondere hoeft niet eerst te worden georganiseerd. De fotograaf probeert ontvankelijk te zijn voor wat er op dat moment al is.
Fotografie kreeg een persoonlijke betekenis
Voor Betty ontstond die manier van fotograferen niet vanuit een vooropgezet professioneel plan. De autodidact fotograaf ontdekte tijdens een burn-out in 2005 wat fotograferen voor haar kon betekenen. Later volgde ze scholing in contemplatieve fotografie en vond daarin de vorm die bij haar paste.
Fotografie raakte daarbij steeds meer verweven met haar persoonlijke ontwikkeling. Betty vertelt dat ze in haar jeugd een complex trauma opliep. Omdat ze jong was toen haar dingen overkwamen, had ze destijds niet de woorden om daar uitdrukking aan te geven. Met professionele hulp begon later een proces waarin ze naar eigen zeggen langzaam ‘de ui is gaan afpellen’ om te ontdekken wie ze zelf is en waar haar behoeften en grenzen liggen.
Haar foto’s bleken voor haar ook iets van haar innerlijke wereld te weerspiegelen. Fotograferen werd daarmee meer dan het registreren van wat zich vóór de camera bevond.
Geen plaatje schieten, maar een beeld ontvangen
Door eerst werkelijk aanwezig te zijn en te kijken, kan een foto ontstaan die misschien niet vooraf was bedacht. Dat maakt de fotograaf minder de regisseur van het beeld en meer iemand die opmerkzaam is op wat er gebeurt, ook binnen in zichzelf,
Het klinkt wellicht abstract voor wie gewend is fotografie vooral technisch te benaderen. Tegelijkertijd is het uitgangspunt verrassend eenvoudig: eerst ervaren, dan vastleggen.
Verwondering doorgeven aan anderen
Inmiddels geeft Betty cursussen in contemplatieve fotografie in het oude schooltje waarin ze woont, maar ook op locatie. Ze wordt regelmatig benaderd om als coach teambuildingssessies te doen op diverse events , om deelnemers te laten voelen hoe ze anders kunnen kijken. Individuele coaching, waar de foto’s het werk doen zijn volgens haar ook zeer doeltreffend.
In beide rollen speelt verwondering een belangrijke rol. Betty wil mensen stimuleren opnieuw met een open blik naar zichzelf en anderen te kijken. Volgens haar kan zo’n andere manier van kijken ook ruimte geven om situaties vanuit een nieuw perspectief te bekijken.
Bij haar cursussen gaat het daardoor niet uitsluitend om thuiskomen met technisch betere foto’s. De camera wordt ook een middel om aandacht te oefenen: vertragen, waarnemen en ontdekken wat je raakt.
Let op: u reageert op een nieuwssite. Reacties worden eerst door ons gecontroleerd en kunnen openbaar worden weergegeven.