Natuurherstel bekeken vanuit het perspectief van een regenworm

Middelburg – Bekijk natuurherstel en stikstof eens van onderaf. In de tentoonstelling ‘Bodemwoeler Diepgraver’ neemt kunstenaar Charlotte Daniëlse bezoekers mee onder de grond, naar de wereld van de regenworm. Vanuit dat onverwachte perspectief onderzocht zij in opdracht van de Provincie Zeeland wat stikstof betekent voor bodem, natuur en landschap. Met video, sculpturen en tekeningen laat zij zien wat er gebeurt als je een ingewikkeld maatschappelijk vraagstuk letterlijk van onderaf bekijkt.

Anders kijken naar natuurherstel

Natuurherstel raakt in Zeeland aan natuur, landbouw, economie en de leefomgeving. De Provincie werkt samen met Zeeuwse partners aan maatregelen om onder andere de stikstofuitstoot terug te dringen, de natuur te herstellen en vergunningverlening weer mogelijk te maken. Tegelijkertijd kreeg Daniëlse binnen het culturele residentieprogramma ‘Shared Urgencies’ de ruimte om het vraagstuk vanuit haar eigen vakgebied te onderzoeken.

Zij koos daarvoor de regenworm als hoofdpersonage. Vanuit het perspectief van een bewoner van de bodem onderzoekt Daniëlse onze relatie met grond, voedsel en landschap. Zo probeert zij iets wat grotendeels onzichtbaar is op een andere manier zichtbaar en invoelbaar te maken.

‘Cultuur en natuur samenbrengen’

Gedeputeerde Wilfried Nielen (natuur) benadrukt dat het goed is om ook op een andere manier naar natuurherstel te kijken. “Kunst gaat het stikstofprobleem natuurlijk niet oplossen. Daarvoor moeten we de natuur herstellen, de uitstoot naar beneden brengen en ervoor zorgen dat er weer perspectief komt voor boeren, ondernemers en andere ontwikkelingen in Zeeland. Daar werken we iedere dag hard aan. Maar dat betekent niet dat we zo’n ingewikkeld vraagstuk maar op één manier hoeven te bekijken. Charlotte doet iets wat wij als bestuurders, beleidsmakers of juristen niet doen. Zij kijkt letterlijk van onderaf, vanuit de bodem. Dat levert misschien niet direct een oplossing op, maar wel nieuwe vragen en inzichten. En ook die hebben we nodig.”

Gedeputeerde Johan Aalberts (cultuur) is het daarmee eens en is blij dat er op deze manier ruimte wordt gegeven aan verbeeldingskracht. “Cultuur staat niet los van wat er in Zeeland speelt. Juist kunstenaars kunnen maatschappelijke onderwerpen op een manier onderzoeken die je niet snel aan een vergadertafel bedenkt. Dat zie je hier heel mooi terug. Charlotte kreeg de ruimte om zich in een ingewikkeld Zeeuws vraagstuk vast te bijten en daar vanuit haar vak iets eigens van te maken. Dat is wat mij betreft óók de waarde van cultuur: ruimte geven aan verbeeldingskracht, nieuwsgierigheid en soms een onverwacht perspectief. Zo brengen we cultuur en natuur samen.”

Broedplaats Nesse

De tentoonstelling over natuurherstel komt voort uit Shared Urgencies, het residentieprogramma van culturele broedplaats Nesse in Terneuzen. Binnen dat programma worden kunstenaars verbonden aan urgente maatschappelijke vraagstukken.

Via zogenoemde artist-in-residence-trajecten ontvangen deelnemers professionele begeleiding, een ontwikkelbudget en toegang tot een netwerk van culturele partners. Zij verblijven en werken tijdelijk op locatie. Tijdens deze periode ontwikkelt de maker nieuw werk, geïnspireerd door de plek, de mensen en de context van de residentie.

Voor deze residentie bracht de Provincie Zeeland het stikstofvraagstuk in. Nesse vertaalde dat naar een artistiek residentietraject met Charlotte Daniëlse. Het inzetten van creativiteit bij grote Zeeuwse opgaven en het benutten van de kracht van de culturele sector maakt onderdeel uit van het provinciale cultuurbeleid. De artistieke residentie staat daarbij naast de maatregelen die de Provincie neemt voor stikstofreductie, natuurherstel en vergunningverlening.

Zeeuwse kunstenaar

Charlotte Daniëlse is geboren in Kloetinge en studeerde aan het KASK School of Arts in Gent en de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Bij haar afstuderen ontving zij de Antwerp Art Graduation Prize voor vernieuwend werk.

Tijdens haar onderzoek verdiepte Daniëlse zich in de samenhang tussen stikstof, bodem, natuur en landbouw. Ze koos daarbij bewust voor een ‘bottom-upbenadering’, met de regenworm als onverwacht hoofdpersonage. Een eerste fase van haar onderzoek presenteerde zij eerder tijdens het Antwerp Art Weekend. In Middelburg is het volledige project te zien.

Bezoek de tentoonstelling over natuurherstel

‘Bodemwoeler Diepgraver’ is tot en met 13 september 2026 te zien in de crypte van de Abdij in Middelburg.

Locatie: Abdij 9, Middelburg.

Openingstijden: donderdag en vrijdag van 14.00 tot 18.00 uur, zaterdag en zondag van 11.00 tot 18.00 uur.

Op 12 en 13 september zijn er in het kader van Open Monumentendag doorlopende familierondleidingen met een kinderopdracht door de kunstenaar en curator.