Openbaarheidsdag 2018: zegels breken en oorlogsvermogen beheren

Den-Haag – Op dinsdag 2 januari organiseert het Nationaal Archief in Den Haag Openbaarheidsdag. Dan maken zij archieven openbaar die lange tijd niet voor iedereen waren in te zien. Tijdens deze dag verbreekt de algemene rijksarchivaris de zegels van tot nu toe geheime correspondentie. Een onderzoekster vertelt over de verhalen die schuil gaan achter het beheer van vijandelijke vermogens.


Beheer vijandelijk vermogen

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog richtte de regering het Nederlands Beheersinstituut op als onderdeel van de Raad voor Rechtsherstel. Het instituut was tussen 1945 en 1967 belast met het opsporen, beheren en eventueel afnemen van vermogens van landverraders, vermogens van Duitsers in Nederland en de vermogens van tijdens de oorlog verdwenen personen, veelal gedeporteerde of ondergedoken Joden. Op Openbaarheidsdag worden de ruim 180.000 beheersdossiers openbaar.

 

Verzegelde stukken: Amsterdamse rellen, oorlogsverleden Aantjes


In 1966 was Amsterdam in de ban van rellen. In maart waren er demonstraties en ontplofte een rookbom bij het huwelijk van prinses Beatrix en prins Claus. In juni viel er een dode bij de Telegraafrellen (ook wel: het Bouwvakkersoproer). Professor Chr. Enschedé onderzocht hoe het zo ver kon komen. Dat leidde onder andere tot het ontslag van burgemeester Van Hall. Ook onderzocht Enschedé in 1979 het oorlogsverleden van CDA-voorzitter Willem Aantjes. Hij toonde aan dat beschuldigingen dat Aantjes als bewaker voor de Germaansche SS had gewerkt, onjuist waren. De persoonlijke correspondentie van Enschedé over beide onderzoeken werd in het geheim naar het Nationaal Archief gebracht en verzegeld. Op Openbaarheidsdag verbreekt algemene rijksarchivaris Marens Engelhard beide zegels waarna de stukken voor het eerst ter inzage zullen zijn.


Het persoonlijke archief van de ‘onderkoning’ van Nederlands-Indië

Een verrassend archief met veel informatie over de dekolonisatie van Nederlands-Indië, is het persoonlijk archief van J.W. Meijer Ranneft (1887-1968). Voor de Tweede Wereldoorlog was hij invloedrijk ambtenaar in Nederlands-Indië. Na de oorlog was hij onder andere lid van de Raad van State. In die hoedanigheid verzette hij zich publiekelijk tegen het beleid van de regering voor de toekomst van Nederlands-Indië. Hij maakte zich sterk voor het behoud ervan voor het Koninkrijk. Hij trok fel van leer tegen onder meer minister-president Schermerhorn, Soekarno en het allermeest tegen minister Van Mook. Het gehele archief was tot nu toe beperkt openbaar. Vooral de correspondentie erin laat zien dat niet iedereen gelukkig was met de onafhankelijkheid van Indonesië.

1967 het begin van de polarisatie

In 1967 regeerde het centrumrechtse kabinet van Piet de Jong. Het voerde onder andere democratisering van de universiteiten en de herziening van de echtscheidingswetgeving door. Hoe het kabinet tot stand kwam en functioneerde, is op te maken uit de aantekeningen van de secretaris van de ministerraad en uit de dagboeken van KVP’ers Louis Beel (informateur) en Marga Klompé (minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk).

Achtergrondinformatie: Openbaarheid in Nederland 

Ministeries en andere overheidsinstellingen dragen na twintig jaar hun archieven over aan een archiefinstelling. Het merendeel daarvan is direct door iedereen in te zien en te gebruiken. Als de inhoud de privacy van nog levende personen kan schaden of hen onevenredig kan benadelen of wanneer het landsbelang in het geding is, wordt de openbaarheid beperkt. Dit mag maximaal 75 jaar duren, maar vaak is het korter. De termijn wordt altijd vooraf vastgesteld en vervalt op de eerste januari na het verstrijken ervan. Die dag is sinds 2010 Openbaarheidsdag.

Achtergrondinformatie: Nationaal Archief 

Het Nationaal Archief dient ieders recht op informatie. Het is een prachtplek voor schatgravers. In de archieven ligt bijna duizend jaar geschiedenis opgeslagen. In 137 kilometer aan papieren archieven, 15 miljoen foto’s, 300.000 kaarten en 800 terabyte aan digitale bestanden. Jaarlijks zoeken tienduizenden wetenschappers, onderzoekers, historici, én burgers in de archieven naar antwoorden, of lopen zij in een tentoonstelling langs de bijzondere stukken uit de collectie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Nieuws uit deze regio

Wijkcentrum The Culture in de Buitenhof krijgt nieuwe bewoners

Delft - Vier organisaties gaan met elkaar ‘samenwonen’ in The Culture, het wijkcentrum in de Buitenhof aan de Mozartlaan 670! Het gaat om CANIDREAM,...

Samenwerking Gemeente Delft en Bedrijven Kring Schieoevers verlengd!

De gemeente Delft en Bedrijven Kring Schieoevers (BKS) blijven samen werken aan de ruimtelijk-economische ontwikkeling van bedrijventerrein Schieoevers. Op vrijdag 4 juni ondertekenden wethouder...

Schenking van € 10 miljoen voor verbouwing Museum Prinsenhof Delft

Delft - De gemeente Delft krijgt een zeer grote schenking van € 10 miljoen voor Museum Prinsenhof Delft. De gift komt van de Delftse familie...

Koning bezoekt buurtinitiatieven in eigen stadsdeel Haagse Hout in Den Haag

Den Haag - Koning Willem-Alexander heeft dinsdagmiddag 1 juni een bezoek gebracht aan twee buurtinitiatieven in het stadsdeel Haagse Hout in Den Haag. De...

Kabinet vervangt BIK-regeling door verlaging werkgeverspremie

De BIK-regeling wordt met terugwerkende kracht tot 1 januari 2021 ingetrokken omdat uit informeel overleg met de Europese Commissie blijkt dat er een kans...

Zuid-Hollands Landschap roept op voor meer natuur

Slechts 8% van Zuid-Holland bestaat uit beschermde natuur. En de druk op die natuur wordt steeds groter. Groen wordt opgeofferd voor meer infrastructuur, de...

Your Move naar Nul: beweging voor verkeersveiligheid

Den Haag - Gisteren is het project Your Move naar Nul gestart: een ‘movement” die met dans jongeren in beweging wil brengen op het thema verkeersveiligheid. Your...

Tulpen tegen polio bij World Art Delft

Delft - Rotaryclub Delft Vrijhof heeft een veldje met een paar duizend rood-gele tulpen geschonken aan World Art Delft. Met de aanschaf van de...