2020 financieel: van overschot naar fors tekort

Het Financieel Jaarverslag en de jaarverslagen van alle departementen zijn vandaag door minister Hoekstra aangeboden aan de Tweede Kamer. In de jaarverslagen legt het kabinet verantwoording af over het beleid en de inkomsten en uitgaven in 2020. Het kabinet geeft ook inzicht in hoe de verschillende ministeries het geld hebben besteed. De gevolgen van de coronacrisis zijn in de jaarlijkse financiële verantwoording terug te zien.

Tijd van contrasten

In financieel opzicht leven we in een tijd van contrasten. Waar de een door gesloten winkels, negatieve reisadviezen en gebrek aan uitgaansmogelijkheden flink spaart, heeft de ander de laatste spaarcenten in het eigen bedrijf gestopt. Of moet het laatste spaargeld noodgedwongen inzetten nu werk of opdrachten wegvallen. Zelfstandigen en mensen met nul-urencontracten merken in deze coronacrisis vaak hoe wankel hun positie op de arbeidsmarkt is, terwijl mensen met een vast contract doorgaans financieel weinig van de crisis merken. De werkloosheid nam in 2020 toe tot 384.000 mensen (3,8 procent van de beroepsbevolking tegen 3,4 procent in 2019), maar het aantal faillissementen daalde juist, mede dankzij de steunpakketten.

Meer uitgaven, minder inkomsten

Ook de overheidsfinanciën worden de laatste jaren gekenmerkt door contrasten. Jaren achter elkaar gaf de overheid minder geld uit dan wat we met z’n allen aan de schatkist bijdroegen. Daardoor ging de staatsschuld met vele miljarden euro’s omlaag. Tot vorig jaar COVID-19 toesloeg en er in rap tempo door de overheid financieel fors meer moest worden uitgegeven.

Steun- en herstelpakketten

Alleen al via de steun- en herstelpakketten gaf het kabinet vorig jaar 27,8 miljard euro meer uit. Ook werd voor 13,0 miljard euro aan belastinguitstel verleend. Daarnaast kwamen er minder belastingen binnen dan verwacht doordat mensen minder uitgaven en bedrijven minder winst maakten. Daarnaast ging het Rijk voor 52,3 miljard euro aan risicoregelingen gerelateerd aan corona aan, dat waren vooral garanties. De staatsschuld kwam in 2019 nog onder de 50 procent maar steeg in 2020 naar 54,5 procent van het bruto binnenlands product.

Beoordeling Algemene Rekenkamer

De Algemene Rekenkamer laat vandaag in een reactie op de jaarverslagen weten of het geld op een rechtmatige manier, ordelijk en betrouwbaar weergegeven op de bedoelde plekken terecht is gekomen en wat er beter kan.

Snelle uitwerking coronaregelingen

Normaal gesproken doet een regering er jaren over om een regeling zorgvuldig, gebalanceerd en doelmatig in te voeren. In het voorjaar van 2020 was er plotseling een acute noodzaak om bedrijven door de lockdown heen te helpen. Er moesten snelle besluiten worden genomen om te voorkomen dat gezonde bedrijven in korte tijd ter ziele zouden gaan.

Deze beslissingen moesten er ook voor zorgen dat mensen niet massaal hun baan zouden kwijtraken door de vrijheidsbeperkende maatregelen die het kabinet onontkoombaar vond in de strijd tegen het virus. De financieel uitgedokterde regelingen zijn voortdurend bijgesteld. Omdat de situatie veranderde en om er meer nauwkeurigheid in te krijgen. Maar ze zijn, zeker in eerste aanleg, niet zo uitgewerkt als dat in normale tijden het geval is. Het kabinet wil hier na de crisis lessen uit trekken.

Economische effecten lijken te overzien

In 2019 groeide de economie nog met bijna 2 procent. In 2020 kromp deze met 3,7 procent. Het financieel begrotingssaldo eindigde op -34 miljard euro. Ongekende bedragen en percentages. Voor iedereen die zijn baan of opdrachten verliest is dat een persoonlijk drama. In Europees, en zeker in mondiaal perspectief lijken de economische effecten echter overzichtelijk.

In eerdere jaren, toen de wind economisch meezat, heeft het kabinet de schuld afgebouwd. Dit gaf het afgelopen jaar ruimte om die schuld weer op te laten lopen. Wat de werkelijke economische effecten van de crisis zijn, hangt vooral af van het herstel op de langere termijn. De steun- en herstelpakketten bestaan uit incidenteel geld. Als de structurele uitgaven op termijn weer in lijn zijn met de structurele inkomsten is de economische klap te overzien.

Financieel raar jaar

Naast de uitgaven die de coronamaatregelen met zich mee brachten werd er in 2020 natuurlijk ook geld uitgegeven aan defensie, onderwijs, wegenbouw en nog heel veel meer. Ook daarover legt het kabinet verantwoording af. In 2020 is er ook extra geld beschikbaar gesteld voor de Urgenda-doelstellingen rond klimaatbeleid en voor het bestrijden van de te grote hoeveelheid stikstof in de lucht en bodem. Ook is er geld gereserveerd om ouders die gedupeerd zijn door de problemen met de kinderopvangtoeslag te compenseren en te ondersteunen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Nieuws uit deze regio

Podcastserie Is dit normaal?

Landelijk - De ontwikkeling van kinderen en vragen die ouders erbij hebben. Gratis te luisteren podcastserie voor ouders van kinderen van 2 tot 18...

Onno van Veldhuizen voorgedragen voor benoeming tot staatsraad

De ministerraad heeft vrijdag 11 juni besloten Onno van Veldhuizen voor benoeming tot staatsraad bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, aan...

Vanaf 30 juni evenementen met 100% bezoekerscapaciteit mogelijk

Vanaf 30 juni kunnen evenementen onder voorwaarden, zoals het gebruik van toegangstesten of een herstel- of vaccinatiebewijs, met 100% van de bezoekerscapaciteit georganiseerd worden....

Eind juni keuzemogelijkheid voor Janssen-vaccin van start.

In de week van 21 juni kunnen alle 18-plussers zich bij de GGD melden voor een afspraak met het Janssen-vaccin. Het Janssen-vaccin is een...

Naderen overwegen vraagt om oplettendheid

Binnenland - Vandaag is er internationale aandacht voor overwegen en veiligheid. Ans Rietstra, directeur operatie bij ProRail: “We moeten van alle kanten blijven inzetten...

Actie Tegen hondenbelasting, donderdag debat 2e kamer.

Landelijk - De Actie Tegen de hondenbelasting voert ruim 9 jaar landelijk campagne om de hondenbelasting af te schaffen. Dit resulteerde op 23 april...

Aanpak seksueel geweld tegen kinderen ondervindt te weinig verandering

Seksueel geweld tegen kinderen tast exact datgene aan wat we als samenleving willen koesteren en bewaken: de gezonde ontplooiing van (jonge) mensen. Maar de...

DNA in strafproces onder voorwaarden eerder afnemen

Met stevige waarborgen kan van een verdachte eerder in het strafproces celmateriaal voor DNA worden afgenomen. Wordt de verdachte veroordeeld, dan kan vervolgens een...